Albert Einstein

Ang Multo ng Hiroshima

Sa tahimik at malalagong kalye ng Princeton, isang matandang lalaki na may gulo-gulong puting buhok at walang medyas ang madalas maglakad sa malalim na pagmumuni-muni. Para sa publiko, siya ang buhay na simbolo ng henyo ng tao. Ngunit sa mga pribadong pasilyo ng kanyang isipan, siya ay minumulto ng bigat ng isang solong galaw ng panulat. Ang pinakamalaking pagsisisi ni Albert Einstein ay hindi isang matematikal na pagkakamali o isang bigong teorya, kundi isang pagpipiliang isinilang mula sa ganap na takot.

Ang Liham ng Tadhana

Noong mainit na tag-araw ng 1939, habang ang mga anino ng Third Reich ay nagsimulang kumalat sa buong Europa, gumawa si Einstein ng isang mahalagang desisyon. Sa paghihikayat ng mga kapwa physicist na sina Leo Szilard at Eugene Wigner, nilagdaan niya ang isang liham para kay Pangulong Franklin D. Roosevelt. Ito ay isang babala na ang Nazi Germany ay maaaring nasa bingit na ng paggawa ng armas mula sa atom, na naglalantad ng isang kapangyarihang nakakulong sa mismong tela ng materya - isang kapangyarihang tinukoy mismo ni Einstein sa E=mc². Ang pakiusap ay para sa United States na pabilisin ang sarili nitong nuclear research bago pa lamunin ng kailaliman ang mundo. Ang lagdang ito ang naging mitsa para sa Manhattan Project.

Ang Paradoha ng Siyentipiko

Kakatwa, hindi kailanman nagtrabaho si Einstein sa bomba mismo; ang mismong gobyerno na binalaan niya ang nagkait sa kanya ng security clearance, dahil sa kanyang pasipistang paniniwala at "radikal" na mga koneksyong pulitikal. Gayunpaman, nang pumutok ang balita tungkol sa pagkawasak sa Hiroshima at Nagasaki noong 1945, naramdaman niya ang bigat ng bawat buhay na napatay sa isang kislap ng mga artipisyal na araw. "Sa aba ko," ang iniulat na ibinulong niya sa kanyang sekretarya. Ang tao na ginugol ang kanyang buhay sa paghahanap ng eleganteng pagkakasundo ng uniberso ay hindi sinasadyang nagbigay ng susi sa potensyal na pagkawasak nito. Nakita niya ang kanyang mga equation, na dating nilayon upang ipaliwanag ang mga bituin, na ginamit upang sunugin ang mga lungsod.

Isang Krusada para sa Disarmament

Ang kanyang huling dekada ay isang walang humpay na kampanya upang itama ang landas. Naging isa siyang masigasig na tagapagtaguyod para sa pandaigdigang kapayapaan, nuclear disarmament, at ang pagtatatag ng isang gobyerno sa mundo upang pamahalaan ang mga takot na tinulungan niyang gisingin. Kilala niyang tinawag ang kanyang liham kay Roosevelt bilang ang "isang malaking pagkakamali" ng kanyang buhay. Masigasig na nagtrabaho kasama si Bertrand Russell, isinulat niya ang Russell-Einstein Manifesto, na nagtatampok sa umiiral na banta ng mga atomikong armas sa kaligtasan ng sangkatauhan. Napagtanto niya na ang liwanag na tinulungan niyang dalhin sa mundo ay naghagis ng isang anino na hindi na kailanman ganap na mabubura.

Ang Hindi Natapos na Teorya

Yumao si Einstein na may panulat sa kanyang kamay, naghahanap pa rin ng isang unified field theory na mag-uugnay sa mga pangunahing pwersa ng kalikasan. Nag-iwan siya ng isang mundo na nabubuhay sa ilalim ng permanenteng anino ng kanyang "malaking pagkakamali," isang paalala na kahit ang pinakamatalinong tuklas ay maaaring magkaroon ng mga bunga na nagmumulto sa kanilang mga lumikha hanggang sa kanilang huling hininga. Namatay siya hindi lamang bilang isang siyentipiko, kundi bilang isang nagsisising tagapangalaga ng isang apoy na hindi niya kailanman nilayon na gamitin para sa abo.