De Pacifist die de Wereld Bewapende
"Als ik had geweten dat de Duitsers er niet in zouden slagen een atoombom te produceren, had ik niets gedaan."
Zijn brief aan president Roosevelt was de aanzet tot het Manhattan Project, dat de koers von de menselijke geschiedenis ingrijpend veranderde en het nucleaire tijdperk inluidde, een kracht die hij de rest van zijn leven probeerde te beteugelen.
In de rustige, met bomen omzoomde straten van Princeton werd vaak een oudere man met verward haar en zonder sokken gezien, lopend in diepe overpeinzing. Voor het publiek was hij het levende symbool van het menselijk genie. Maar in de privégangen van zijn geest werd hij achtervolgd door het gewicht van die ene pennenstreek. Het grootste spijt van Albert Einstein was geen wiskundige fout of een mislukte theorie, maar een keuze die voortkwam uit absolute terreur.
In de broeierige zomer von 1939, toen de schaduwen von het Derde Rijk zich over Europa begonnen uit te strekken, nam Einstein een noodlottig besluit. Onder druk von zijn collega-natuurkundigen Leó Szilárd en Eugene Wigner ondertekende hij een brief aan president Franklin D. Roosevelt. Het was een waarschuwing dat nazi-Duitsland op het punt zou kunnen staan de kracht von het atoom te temmen – dezelfde kracht die Einstein zelf ooit met E=mc² had gedefinieerd. Het was een pleidooi voor de Verenigde Staten om hun eigen nucleaire onderzoek te versnellen voordat de afgrond de wereld zou opslokken. Die handtekening werd de katalysator voor het Manhattan Project.
Ironisch genoeg werkte Einstein zelf nooit direct aan de bom; de regering die hij waarschuwde, weigerde hem een veiligheidsmachtiging vanwege zijn pacifistische neigingen en 'radicale' politieke connecties. Maar toen in 1945 het nieuws kwam over de verwoesting van Hiroshima en Nagasaki, voelde hij het gewicht van elk leven dat uitdoofde in de gloed van kunstmatige zonnen. "O wee mij," fluisterde hij tegen zijn secretaresse. De man die zijn leven had gewijd aan het vinden van de elegante harmonie van het universum had onbedoeld de sleutel tot de mogelijke vernietiging ervan overhandigd. Hij zag hoe zijn vergelijkingen, bedoeld om het sterrenlicht te verklaren, werden gebruikt om steden te verbranden.
Het laatste decennium von zijn leven was een niet aflatende campagne om deze koers te corrigeren. Hij werd een vurig pleitbezorger voor wereldvrede, nucleaire ontwapening en de oprichting von een wereldregering om de verschrikkingen die hij hielp ontwaken te beheersen. Hij noemde zijn brief aan Roosevelt publiekelijk "de enige grote fout" von zijn leven. Hij werkte koortsachtig samen met Bertrand Russell en schreef het Russell-Einstein Manifest, waarin hij de existentiële dreiging benadrukte die atoomwapens vormden voor het voortbestaan von de mensheid. Hij realiseerde zich dat het licht dat hij hielp naar de wereld te brengen een schaduw had geworpen die nooit volledig kon worden uitgewist.
Einstein stierf met de pen in zijn hand, nog steeds op zoek naar een verenigde veldtheorie die alle fundamentele krachten von de natuur zou verenigen. Hij liet een wereld achter die leeft onder de eeuwige schaduw von zijn "grote fout", een herinnering dat zelfs de meest briljante ontdekkingen gevolgen kunnen hebben die de makers tot hun laatste adem achtervolgen. Hij stierf niet alleen als een wetenschapper, maar als een berouwvolle bewaker von een vuur dat hij nooit in as had willen zien veranderen.
Albert Einstein (14 maart 1879 - 18 april 1955) was een in Duitsland geboren theoretisch natuurkundige die algemeen wordt erkend als een van de grootste en meest invloedrijke natuurkundigen aller tijden. Hij is vooral bekend door het ontwikkelen von de relativiteitstheorie.
Geboren in Ulm, in het Koninkrijk Württemberg von het Duitse Keizerrijk.
Publiceerde vier baanbrekende artikelen, waaronder de speciale relativiteitstheorie en E=mc².
Wereldwijde erkenning voor zijn bijdragen aan de theoretische natuurkunde.
Ondertekende de brief aan Roosevelt, die hij later zijn grootste fout noemde.
Overleden in Princeton, tot het einde werkend aan de verenigde veldtheorie.
Algemene Relativiteitstheorie (1915): Een zwaartekrachttheorie die de hoeksteen blijft von de moderne natuurkunde.
Einstein–Szilárd-brief (1939): De brief die waarschuwde voor Duits nucleair potentieel en het Amerikaanse atoomonderzoek stimuleerde.
Nobelprijs voor de Natuurkunde (1921): Voor zijn verdiensten voor de Theoretische Natuurkunde, en in het bijzonder voor zijn ontdekking von de wet von het foto-elektrisch effect.
Copley Medal (1925): Toegekend door de Royal Society voor zijn werk aan de relativiteit.
De naam Einstein is synoniem geworden voor 'genie'. Zijn werk heeft ons begrip von ruimte, tijd en energie hervormd. Hij blijft een internationaal icoon von pacifisme.
Overleden op 18 april 1955 in Princeton, New Jersey, aan een abdominaal aorta-aneurisma. Hij weigerde een operatie en zei: 'Ik wil gaan wanneer ik dat wil. Het is smakeloos om het leven kunstmatig te verlengen'.
Fluisteren door de tijd